Stanowisko Stowarzyszenia Nomada wygłoszone podczas wysłuchania publicznego w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Szanowny Panie Ministrze, Panie Posłanki, Panowie Posłowie, Szanowni Państwo!
Nazywam się Maciej Mandelt i reprezentuję wrocławskie Stowarzyszenie Nomada. Od 15 lat wspieramy osoby migrujące i poszukujące w Polsce schronienia. Działamy tam, gdzie system zawodzi – tam, gdzie brakuje rozwiązań albo są one niewystarczające. Zapewniamy pomoc w najtrudniejszych przypadkach i nigdy nie zostawiamy nikogo bez wsparcia. Nasze wartości to niezależność, równość, antyrasizm i sprawiedliwość. Wierzymy w bezwarunkowe wsparcie i solidarność. Stajemy po stronie tych, których prawa są zagrożone.
Dziękuję komisji za zorganizowanie wysłuchania publicznego w Sejmie. Dialog jest esencją tworzenia dobrego prawa. Jestem państwu wdzięczny za przywracanie fundamentalnego znaczenie słowa „parlament” i chęć wysłuchania zarówno osób, które doświadczyły uchodźstwa, jak i specjalistów w dziedzinie migracji.
Z ubolewaniem muszę jednak przypomnieć, że rząd koalicji 15 października nie zdecydował się na konsultacje społeczne przed przyjęciem strategii migracyjnej dla Polski.
Szanowne Posłanki i Szanowni Posłowie – apeluję do państwa o odrzucenie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Wciąż możecie państwo zatrzymać dewastację praworządności. Kilka lat temu wspólnie sprzeciwialiśmy się władzy łamiącej prawa człowieka. Dziś Polska staje na czele państw, które kwestionują Konwencję Genewską – fundamentalny dokument gwarantujący prawo do azylu.
To Polska forsuje na forum Unii Europejskiej koncepcję „pogłębionej dyskusji” nad zapisami Konwencji Genewskiej. Pozbądźmy się jednak złudzeń – to nie dyskusja, lecz przygotowanie gruntu pod jej podważenie.
Czy naprawdę chcecie, aby polskie stanowisko brzmiało: „te zasady już nas nie obowiązują”?
Projekt ustawy narusza prawo międzynarodowe i Konstytucję RP.
Konwencja Genewska (1951 r.) – Artykuł 33 ust. 1 zakazuje zawracania uchodźców do krajów, w których grozi im prześladowanie, tortury lub śmierć. Projekt ustawy pozwala na odmowę przyjęcia wniosku o ochronę międzynarodową bez wcześniejszego zbadania sytuacji danej osoby.
Europejska Konwencja Praw Człowieka (EKPC) – Artykuł 3 EKPC zakazuje nieludzkiego i poniżającego traktowania. Pushbacki mogą prowadzić do jego naruszenia. Przepisy konwencji zabraniają zbiorowego wydalania cudzoziemców – polska ustawa narusza tę zasadę.
Karta Praw Podstawowych UE – Artykuł 18 zobowiązuje państwa członkowskie do przestrzegania prawa do azylu zgodnie z Konwencją Genewską.
Konstytucja RP (art. 56 ust. 2) – Gwarantuje prawo do ochrony międzynarodowej zgodnie z umowami międzynarodowymi.
Pojęcie „instrumentalizacji migracji” to zagrożenie dla praw człowieka. Brak precyzyjnej definicji tego pojęcia otwiera drogę do arbitralnych decyzji politycznych. Ustawa przenosi odpowiedzialność za działania państw trzecich na migrantów. Może prowadzić do rozdzielania rodzin i nie przewiduje skutecznego mechanizmu odwoławczego.
Straż Graniczna zyskuje niekontrolowane uprawnienia. To prosta droga do nadużyć i bezkarności. Wniesiona przez rząd ustawa narusza prawo międzynarodowe i polską Konstytucję. Wprowadza niejasne pojęcia, które mogą prowadzić do nadużyć.
Brak mechanizmów odwoławczych oznacza brak sprawiedliwości dla cudzoziemców.
Szanowne Posłanki i Szanowni Posłowie – apeluję do państwa: odrzućcie rządowy projekt!
To ostatni moment, by się zatrzymać. Potem będzie za późno.
Zamiast zapewnić bezpieczeństwo, rząd tworzy chaos.
Makiaweliczna strategia władz prowadzi Polskę w objęcia prawicowej ekstremy. Kopiowanie pozornie łatwych rozwiązań na skomplikowane wyzwania nie przysporzy państwu zwolenników.
Większość skieruje się ku prawicowym radykałom. Społeczeństwo, które ma taką możliwość, wybierze oryginał zamiast podróbki. I kierowane napędzanym przez władze strachem, będzie przekraczać kolejne granice – w stronę niedemokratycznych, szowinistycznych i rasistowskich propozycji.
Kończąc chciałbym bardzo wyraźnie podziękować osobom w drodze – uchodźcom. Stanowicie wzór determinacji, odwagi i godności. Oby i nam ich nie zabrakło.
4 lutego 2025, Warszawa
