28 stycznia 2025 roku o godz. 11:30 w Sądzie Rejonowym w Hajnówce rozpocznie się proces pięciu osób oskarżonych o udzielanie pomocy humanitarnej. Sprawa dotyczy osób, które niosły pomoc uchodźcom na granicy polsko-białoruskiej, w tym irackiej rodzinie z siódemką dzieci oraz obywatelowi Egiptu, którzy z powodu obawy przed przemocą i deportacją do Białorusi, schronili się w polskim lesie.
Prokuratura zarzuca oskarżonym działanie na „korzyść osobistą” cudzoziemców – czyli dostarczenie jedzenia, odzieży oraz przewiezienie ich „w głąb kraju” (zaledwie kilka kilometrów do najbliższego miasta), co w praktyce oznacza jedynie udzielenie podstawowej pomocy w ekstremalnych warunkach. Grozi im do 5 lat więzienia.
Opinia Stowarzyszenia Nomada – sprzeciw wobec instrumentalizacji prawa
Stowarzyszenie Nomada, które od początku kryzysu humanitarnego na granicy polsko-białoruskiej wspiera osoby migrujące, przedstawiło opinię jako przyjaciel sądu w niniejszym postępowaniu. Organizacja zwraca uwagę na absurdalność oskarżeń i wyraża stanowczy sprzeciw wobec instrumentalizacji prawa w celu represjonowania osób pomagających uchodźcom.
Najważniejsze punkty opinii Stowarzyszenia Nomada:
- Humanitarna pomoc to nie korzyść osobista:
Stowarzyszenie zaznacza, że interpretacja art. 264a § 1 k.k. przyjęta przez prokuraturę jest błędna. Prawo do życia, jedzenia, wody i schronienia to podstawowe prawa człowieka, a nie przestępcza korzyść osobista. Przyjęcie takiego rozumienia przepisu mogłoby prowadzić do kryminalizowania każdej pomocy udzielanej osobom w trudnej sytuacji. - Tragiczny kontekst kryzysu humanitarnego:
Nomada przypomina, że sytuacja na granicy polsko-białoruskiej jest dramatyczna. Od 2021 roku potwierdzono 89 zgonów na granicy, w tym 40 po stronie polskiej. Wiele z tych osób zmarło w wyniku ekstremalnych warunków, przemocy i braku pomocy. To mieszkanki i mieszkańcy Podlasia oraz osoby zaangażowane w działania humanitarne starają się ratować życie ludzi w sytuacji, w której państwo zawodzi. - Nieprawidłowa implementacja unijnej dyrektywy:
Stowarzyszenie podkreśla, że przepis art. 264a § 1 k.k. jest niewłaściwie wdrożony do polskiego prawa. Dyrektywa Rady 2002/90/WE wyraźnie odnosi się wyłącznie do działań mających na celu osiągnięcie korzyści majątkowej. Interpretowanie przepisu jako odnoszącego się do „korzyści osobistej” migrantów jest sprzeczne z duchem prawa unijnego i stanowi nadinterpretację. - Efekt mrożący:
Zdaniem Nomady, takie postępowania sądowe jak „proces Piątki” mają zniechęcać innych do angażowania się w pomoc humanitarną. Represje wobec osób niosących pomoc są próbą zastraszenia i wywołania efektu mrożącego, który może powstrzymać organizacje i wolontariuszy od niesienia wsparcia osobom w potrzebie.
Solidarność, a nie przestępstwo
Wyrok w sprawie Piątki może mieć dalekosiężne konsekwencje dla przyszłości pomocy humanitarnej w Polsce. Organizacje humanitarne i osoby prywatne obawiają się, że skazanie oskarżonych mogłoby wzmocnić represyjną retorykę władz i zniechęcić społeczeństwo do działań solidarnościowych. Udzielanie pomocy humanitarnej to nie tylko moralny obowiązek – to akt człowieczeństwa, który nie powinien być kryminalizowany.
Demonstracje solidarnościowe: bądźmy razem!
Hajnówka:
28 stycznia o godz. 10:30 pod Sądem Rejonowym w Hajnówce odbędzie się demonstracja solidarnościowa. Zapraszamy wszystkie osoby, które chcą okazać wsparcie dla oskarżonych i wyrazić sprzeciw wobec kryminalizacji pomocy humanitarnej. Nie pozwólmy, by pomoc ludziom w kryzysie stała się przestępstwem.
Wrocław:
Osoby, które nie mogą przyjechać do Hajnówki, mogą wziąć udział w demonstracji we Wrocławiu, organizowanej przez Obywateli RP. Spotkajmy się 28 stycznia o godz. 10:30 pod pręgierzem, by solidarnie stanąć w obronie Piątki i wszystkich osób niosących pomoc humanitarną. W tym samym czasie w Hajnówce rozpocznie się manifestacja wsparcia, a o godz. 11:30 – proces oskarżonych.
Wrocław nie może pozostać obojętny na solidarność!
