3 września 2025 r. Polsko-Palestyńska Inicjatywa na rzecz Sprawiedliwości KAKTUS asystowała przy złożeniu przez Romana Kurkiewicza zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez przedstawicieli izraelskich firm zbrojeniowych uczestniczących w Międzynarodowym Salonie Przemysłu Obronnego (MSPO) w Kielcach.
Zawiadomienie dotyczy pochwalania i pomocnictwa w zbrodniach międzynarodowych, w tym ludobójstwie, poprzez reklamowanie broni jako „sprawdzonej w boju” – w rzeczywistości używanej przeciwko ludności cywilnej w Strefie Gazy.
Na targach obecnych jest dziesięć izraelskich firm, w tym państwowe koncerny Rafael i Israel Aerospace Industries (IAI) oraz prywatne spółki Elbit Systems i Smartshooter. Ich przedstawiciele otwarcie przyznają, że oferowane systemy były wykorzystywane podczas izraelskich operacji wojskowych w Gazie. Potwierdzają to raporty ONZ, orzeczenia Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości, opinie ekspertów prawa międzynarodowego oraz organizacji praw człowieka – także izraelskich.
Kontekst i skutki
Od 7 października 2023 r. w Strefie Gazy trwa systematyczna kampania eksterminacji. Według analiz The Lancet rzeczywista liczba ofiar może być nawet o 59% wyższa od oficjalnych danych – do połowy maja 2025 roku mogła przekroczyć 89 tysięcy osób, głównie cywilów: kobiet, dzieci i osób starszych.
Mimo to polskie władze kontynuują współpracę z izraelskimi koncernami, nie zrywając kontraktów ani nie zamrażając kooperacji technologiczno-zbrojeniowej – nawet po śmierci polskiego obywatela Damiana Sobóla, zabitego w izraelskim ataku na konwój humanitarny.
Broń reklamowana jako „sprawdzona na Palestyńczykach”
Na MSPO prezentowane są m.in.:
- Smartshooter – komputerowy system celowniczy używany w Gazie do ataków na osoby uciekające,
- IAI – pociski LAHAT, którymi ostrzelano szpital w Chan Junis (22 ofiary cywilne, w tym lekarze i dziecko),
- Elbit Systems – drony Thor, Magni X i Hermes, użyte m.in. w ataku na konwój World Central Kitchen,
- Rafael – pociski Spike i amunicja Firefly, reklamowane materiałami z zabójstw cywilów w Gazie.
Podstawa prawna
Zachowania przedstawicieli firm izraelskich mogą wypełniać znamiona przestępstw określonych w polskim kodeksie karnym (art. 126a oraz art. 118–125 k.k.), a ich tolerowanie przez władze narusza m.in.:
- Konwencję ONZ o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludobójstwa,
- Konwencje Genewskie,
- Traktat o handlu bronią (ATT),
- Wspólne stanowisko Rady UE ws. eksportu broni.
Precedens francuski
W 2024 r. we Francji organizacje pozarządowe doprowadziły do wykluczenia izraelskich firm z targów Eurosatory. Francuskie sądy uznały, że ich obecność naruszałaby zobowiązania państwa wynikające z prawa międzynarodowego. Polska, będąc stroną tych samych traktatów, ma identyczne obowiązki.
Wezwanie
Inicjatywa KAKTUS domaga się, aby:
- polskie organy ścigania niezwłocznie wszczęły postępowanie wobec przedstawicieli izraelskich firm obecnych w Kielcach,
- władze państwowe i samorządowe doprowadziły do wykluczenia izraelskich koncernów z przyszłych targów zbrojeniowych,
- Polska realizowała swoje zobowiązania traktatowe i zaprzestała współudziału w ludobójstwie poprzez tolerowanie jego pochwalania na własnym terytorium.
„Nie wolno pozwolić, aby Polska stała się miejscem promocji broni testowanej na cywilach. Precedens francuski pokazuje, że państwa mogą i powinny blokować takie praktyki w zgodzie z prawem międzynarodowym” – podsumowuje Inicjatywa KAKTUS.
