Z okazji Międzynarodowego Dnia Romów, 8 kwietnia, przypominamy o przełomowym, choć nie w pełni satysfakcjonującym wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Caldarar i inni przeciwko Polsce. Wyrok zapadł w lutym 2025 roku i dotyczył rozbiórki romskiego osiedla we Wrocławiu w 2015 roku. Trybunał uznał, że doszło do naruszenia prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 8 EKPCz), ponieważ mieszkańcy nie zostali poinformowani o rozbiórce i nie mogli wziąć udziału w procedurze administracyjnej.
To ważny precedens i symboliczny sukces wrocławskiej społeczności romskiej, która przez lata walczyła o sprawiedliwość.
Jednak, jak pokazuje analiza autorstwa prof. Lize R. Glas, nie jest to zwycięstwo pełne. Trybunał nie rozpoznał zarzutu dyskryminacji (art. 14 EKPCz), mimo że działania władz dotyczyły wyłącznie społeczności romskiej. Trybunał także przypisał skarżącym częściową winę za skutki eksmisji – mimo że sam uznał, że rozbiórka była dla nich zaskoczeniem.
Ten wyrok pokazuje, jak wiele jeszcze pracy przed nami, by prawa człowieka mniejszości – w tym społeczności romskiej – były skutecznie chronione. Rzeczywiste przestrzeganie praw wymaga więcej niż tylko deklaracji – wymaga działania, solidarności i systemowej zmiany.
Pełna analiza dostępna jest na blogu Strasbourg Observers:
https://strasbourgobservers.com/2025/03/21/caldarar-and-others-v-poland-a-win-for-roma-rights-but-not-in-every-respect
O autorce:
Prof. Lize R. Glas jest prawniczką specjalizującą się w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Pracuje na Uniwersytecie Radboud w Nijmegen. Zajmuje się dostępem do wymiaru sprawiedliwości, wykonywaniem wyroków ETPCz i dialogiem proceduralnym w systemie Konwencji. Jej rozprawa doktorska nosiła tytuł: The Theory, Potential and Practice of Procedural Dialogue in the European Convention on Human Rights System.
